Sprawy własności intelektualnej – projekt nowej ustawy przyjęty przez Radę Ministrów

sprawy własności intelektualnej - sąd patentowy

Sprawy własności intelektualnej – projekt nowej ustawy przyjęty przez Radę Ministrów

O projekcie ustawy nowelizującej kodeks postępowania cywilnego, który ma na celu stworzenie w strukturach sądownictwa powszechnego wyspecjalizowanych sądów ds. własności intelektualnej, pisaliśmy na blogu już dwukrotnie: na etapie pojawienia się informacji o projekcie oraz w momencie ujawnienia jego szczegółów wraz z uzasadnieniem. W ostatnim miesiącu projekt ten został przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu.

Ustawa nowelizująca wprowadza szereg zmian w kodeksie postępowania cywilnego, ale także w innych ustawach m.in.: o prawie autorskim i prawach pokrewnych, prawie bankowym, kodeksie spółek handlowych czy prawie własności przemysłowej. Przede wszystkim jednak, ustawa ma powołać specjalistyczne sądy, rozstrzygające sprawy własności intelektualnej. Właściwość w takich sprawach mają mieć sądy okręgowe. Sąd Okręgowy w Warszawie właściwość wyłączną w sprawach tzw, “technicznych” – dotyczących m. in. programów komputerowych, wynalazków i tajemnic przedsiębiorstwa o charakterze technicznym.

Czym są „sprawy własności intelektualnej”?

Zgodnie z projektem, do kodeksu postępowania cywilnego ma zostać wprowadzony nowy dział – IVg Postępowania w sprawach własności intelektualnej.

Nowela wprowadza szeroką definicję „sprawy własności intelektualnej”. Obejmuje ona sprawy z zakresu:

  • ochrony praw autorskich i pokrewnych,
  • wynalazków,
  • wzorów użytkowych,
  • wzorów przemysłowych,
  • znaków towarowych,
  • oznaczeń geograficznych,
  • topografii układów scalonych,
  • o ochronę innych praw na dobrach niematerialnych, a także
  • o zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji.

Zgodnie z definicją sprawami własności intelektualnej będą także sprawy o ochronę dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona:

  • wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług
  • działalności naukowej lub wynalazczej.

W sprawach własności intelektualnej strony będą musiały być reprezentowane przez adwokatów, radców prawnych bądź rzeczników patentowych. Ten obowiązek zastępstwa może być jednak zniesiony, jeśli nie będą wymagały tego okoliczności sprawy (w tym stopień jej zawiłości). W sprawach własności intelektualnej rzecznicy patentowi będą mogli występować też przed Sądem Najwyższym.

Zabezpieczenie środków dowodowych

W rozdziale IVg zawarto przepisy dotyczące zabezpieczenia środków dowodowych w sprawach własności intelektualnej. Zabezpieczenia sąd udzieli przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Warunkiem jest wniosek uprawnionego, który uprawdopodobnił swoje roszczenie oraz interes prawny w zabezpieczeniu. Podmiot uprawniony będzie mógł wnioskować o zabezpieczenie między innymi w sytuacji, w której brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni udowodnienie istotnych faktów. Regulacje te są zbliżone do tych istniejących obecnie i oparte są na wytycznych z Dyrektywy Enforcement.

Wyjawienie lub wydanie środka dowodowego

Projekt ustawy zakłada także umożliwienie powodowi żądania wyjawienia lub wydania środka dowodowego przez pozwanego. Może zapewnić to powodowi wiedzę o faktach dotyczących naruszeń jego prawa, której samodzielnie nie mógłby uzyskać w przestrzeni pozasądowej. Podobne rozwiązania były już w praktyce stosowane, jednakże ich wyartykułowanie wprost w ustawie powinno ułatwić dochodzenie roszczeń.

Wezwanie do udzielenia informacji

Kolejnym środkiem, który ma służyć powodowi w dochodzeniu ochrony praw własności intelektualnej jest wezwanie do udzielenia informacji. Sąd, na wniosek uprawnionego (po wykazaniu przez niego wiarygodnych okoliczności wskazujących na naruszenie), będzie mógł wezwać naruszającego do udzielenia informacji o pochodzeniu i sieciach dystrybucji określonych towarów lub usług (np. informacji o miejscu zamieszkania producentów i dystrybutorów). Wprowadzane zmiany porządkują obecny chaos pojęciowy związany z roszczeniem informacyjnym z ustawy prawo własności przemysłowej i jego relacji do zabezpieczenia dowodów z kodeksu postępowania cywilnego.

Powództwa szczególne

W projekcie ustawy nowelizującej uregulowano także powództwa szczególne. Pierwszym rodzajem są powództwa wzajemne:

  1. o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy
  2. o stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy (zwłaszcza ze względu na brak używania)
  3. o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego.

Do tej pory postępowanie w sprawie unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia można było wytoczyć jedynie przed Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej. Ta bifurkacja była i jest przedmiotem daleko idącej krytyki.

Drugim rodzajem powództwa szczególnego uregulowanym w projekcie ustawy jest powództwo o ustalenie, że podjęte lub zamierzone przez powoda czynności nie stanowią naruszenia patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji. Powód będzie mógł wystąpić z takim powództwem na przykład w sytuacji, w której pozwany uzna czynności objęte powództwem za naruszenie jego patentu.

* * *

Jak wspominaliśmy w poprzednich artykułach, pozytywnie oceniamy propozycję wyodrębnienia postępowania w sprawach własności intelektualnej i trzymamy kciuki za dalsze losy projektu ustawy.

Wejście w życie ustawy nowelizującej przewidziane jest na 1 lipca 2020 r.

[Na zdjęciu Pałac Sprawiedliwości w Paryżu, który pełnić też będzie rolę oddziału centralnego Jednolitego Sądu Patentowego]