Zastrzeżenia patentowe

Zastrzeżenia patentowe

Zastrzeżenia patentowe

Zastrzeżenia patentowe (patent claims)  to najważniejszy element zgłoszenia każdego wynalazku. Zgodnie z prawem własności przemysłowej[1], zastrzeżenia patentowe stanowią podstawę oceny zdolności patentowej wynalazku i decydują o zakresie przyznanej ochrony. Ich kształt i treść  podlega więc szczególnym zasadom. Warto poznać najważniejsze zagadnienia związane z zastrzeżeniami patentowymi.

Zastrzeżenia patentowe – co to jest?

Zastrzeżenia patentowe to krótkie, słowne przedstawienie cech charakteryzujących wynalazek. Uzasadniają one jego zdolność patentową, tzn. nowość, poziom wynalazczy i przemysłową stosowalność.  Zastrzeżenia patentowe znajdują się w opisie patentowym.  Powinny jednoznacznie określać przedmiot żądanej ochrony, czyli jasno i zwięźle wskazywać cechy techniczne wynalazku.

Prawidłowo skonstruowane zastrzeżenie patentowe składa się zwykle z części przedznamiennej  (określenia znanego stanu techniki)  oraz części znamiennej, określającej cechy wynalazku wyróżniające go spośród znanych rozwiązań technicznych. Oddziela ja wyrażenie „znamienne tym, że”, np:

Zastrzeżenia patentowe

Zastrzeżenia patentowe – rola

Zastrzeżenia patentowe wyznaczają zakres patentu. Ich zadaniem jest scharakteryzowanie wynalazku ujętego w zgłoszeniu. Zastrzeżenia patentowe powinny umożliwiać ocenę  zdolności patentowej wynalazku. W przypadku udzielenia patentu powinny również umożliwiać identyfikację rozwiązania, stanowiącego jego przedmiot oraz pozwalać na odróżnienie go od rozwiązań, które nie są chronione patentem. Konsekwencją takiego ukształtowania modelu ustalania zakresu przedmiotowego patentu jest to, że cechy techniczne nieujęte w zastrzeżeniach patentowych nie są objęte ochroną. W takim przypadku nie będzie też miało znaczenia, że dane cechy zostały ujawnione w opisie patentowym. Rysunki i opis, które również powinny znaleźć się w zgłoszeniu wynalazku, będą odgrywały rolę pomocniczą.

Jak interpretować zastrzeżenia patentowe?

W praktyce często pojawia się problem z ustaleniem czy daną cechę techniczną objęto zastrzeżeniami patentowymi czy leży ona poza ich zakresem. W interpretacji zastrzeżeń patentowych pomocą mają być opis oraz rysunki[2]. Należy także wziąć pod uwagę zasady wykładni zastrzeżeń patentowych.

Zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą, rozszerzająca wykładnia zastrzeżeń patentowych jest dopuszczalna. Podlega ona jednak pewnym ograniczeniom. Możliwe jest rozszerzenie zakresu patentu w myśl teorii ekwiwalentów. Zgodnie z teorią ekwiwalentów, przyjmuje się, że ochronie podlega pewna idea wynalazcza. Naruszeniem będzie więc nie tylko identyczne rozwiązanie, ale również rozwiązanie pewnego problemu technicznego w sposób ekwiwalentny[3].

Ograniczeniem takiej interpretacji jest ocena istotności cech wynalazku. Taka możliwość zależy więc od znaczenia danej cechy dla wynalazku.  Ekwiwalentne rozwiązania mogą być uwzględnione jedynie co do cech nieistotnych wynalazku – takich, które nie wpływają na jego funkcjonowanie.  Gdyby jednak element uznawany za równoważny wpływał na sposób funkcjonowania wynalazku, a więc na jego cechę istotną, nie mogłoby być mowy o naruszeniu.

W orzecznictwie[4] wskazuje się, że rozwiązaniem ekwiwalentnym jest środek techniczny, wywołujący taki sam efekt, jak rozwiązanie zastrzegane. Dla przeciętnego znawcy stanowić będzie to “równoważne odchylenie” czy “wariację” rozwiązania zastrzeganego. Ogólnie rzecz ujmując, ekwiwalentność polega więc na tym, że zamiast niektórych cech zastrzeganych, rozwiązanie ma cechy równoważne.

Warto pamiętać, że zastrzeżenia patentowe odgrywają główną rolę nie tylko w momencie zgłoszenia wynalazku do ochrony. Kluczowe znaczenie mają także przy ewentualnych sporach. Z tego powodu uważne skonstruowanie zastrzeżeń patentowych zagwarantuje nie tylko przyznanie patentu, ale także ułatwi dochodzenie swoich praw w przypadku naruszenia.

 

 

 

[1] Art. 63 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej

[2] Art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej

[3] A. Michalak (red.), Prawo własności przemysłowej. Komentarz. Warszawa 2016, komentarz do art. 63.

[4] Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi – I Wydział Cywilny z dnia 9 listopada 2012 r., sygn. I ACa 612/12.